Ngày 16/01/2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế hoặc bổ sung các quy định cũ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Đối với kế toán, đây không chỉ là một văn bản luật, mà là một bản báo động về rủi ro tài chính. Việc nắm bắt các mức xử phạt mới về thuế và kế toán là điều kiện tiên quyết để bảo vệ túi tiền của doanh nghiệp trước các đợt thanh kiểm tra gắt gao.
Vì sao doanh nghiệp cần cập nhật các mức xử phạt mới về thuế và kế toán?
Bối cảnh siết chặt quản lý thuế và hóa đơn điện tử
Với sự phủ sóng 100% của hóa đơn điện tử và hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) từ Tổng cục Thuế, mọi hành vi trễ hẹn hay sai lệch thời điểm lập hóa đơn đều hiện rõ trên hệ thống. Không còn chuyện vẽ lại sổ sách hay lùi ngày hóa đơn một cách thủ công như trước.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP – Luật chơi mới từ 16/01/2026
Điểm mới nhất của quy định này là việc cá nhân hóa mức phạt dựa trên số lượng hóa đơn vi phạm. Đây là bước tiến nhằm đảm bảo tính công bằng: vi phạm càng nhiều, phạt càng nặng. Nếu kế toán không thay đổi tư duy làm việc, số tiền phạt cộng dồn có thể vượt quá khả năng tài chính của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Căn cứ pháp lý áp dụng các mức xử phạt mới
Để đối mặt với cơ quan thuế, kế toán cần nắm chắc các căn cứ sau:
- Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Văn bản trọng tâm quy định khung hình phạt mới.
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14: Nền tảng quy định về nghĩa vụ kê khai và nộp thuế.
- Thông tư 78/2021/TT-BTC: Quy định chi tiết về hóa đơn, chứng từ.
- Phạm vi áp dụng: Mở rộng từ doanh nghiệp, tổ chức kinh tế đến hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có phát sinh nghĩa vụ thuế.
Các mức xử phạt vi phạm về thuế – Chậm nộp tờ khai
Lỗi quên nộp tờ khai định kỳ (VAT, TNDN tạm tính, báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn…) luôn là lỗi phổ biến nhất.
Nguyên tắc xử phạt
Cơ quan thuế tính thời gian chậm nộp bắt đầu từ ngày tiếp theo của ngày hết hạn nộp hồ sơ. Mức phạt sẽ tăng nặng nếu doanh nghiệp có phát sinh số thuế phải nộp nhưng không nộp hồ sơ.
Chi tiết mức phạt theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP
| Thời gian chậm nộp | Mức xử phạt tiền (VNĐ) |
| Từ 01 – 05 ngày (có tình tiết giảm nhẹ) | Phạt cảnh cáo |
| Từ 01 – 30 ngày | 2.000.000 – 5.000.000 |
| Từ 31 – 60 ngày | 5.000.000 – 8.000.000 |
| Từ 61 – 90 ngày (hoặc trên 90 ngày nhưng không phát sinh thuế) | 8.000.000 – 15.000.000 |
| Trên 90 ngày (có phát sinh thuế phải nộp) | 15.000.000 – 25.000.000 |
Các mức xử phạt mới về hóa đơn từ 16/01/2026
Nghị định 310 mang đến một luồng gió mới đầy khắc nghiệt trong việc quản lý hóa đơn. Nguyên tắc xử phạt giờ đây không chỉ chia theo nhóm hành vi mà còn chia theo quy mô số lượng số hóa đơn vi phạm.
Lưu ý: Việc lập hóa đơn sai thời điểm hiện nay bị soi cực kỹ dựa trên biên bản nghiệm thu hoặc biên bản giao hàng đã ký kết.
Xử phạt hành vi lập hóa đơn sai thời điểm
Đây là lỗi mà các kế toán xây dựng, dịch vụ thường xuyên mắc phải. Mức phạt tính theo số lượng hóa đơn sai phạm trong một lần kiểm tra:
- Từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn: Phạt từ 500.000 đến 1.500.000 đồng.
- Từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn: Phạt từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng.
- Từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn: Phạt từ 5.000.000 đến 15.000.000 đồng.
- Trên 100 số hóa đơn: Phạt từ 15.000.000 đến 30.000.000 đồng.
- Trường hợp đặc biệt: Nếu hành vi sai thời điểm dẫn đến chậm nộp thuế hoặc có dấu hiệu gian lận, mức phạt có thể lên tới 70.000.000 đồng.
Xử phạt hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ
Hành vi này được xem là nghiêm trọng vì có dấu hiệu giấu doanh thu:
- Từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn: 1.000.000 – 2.000.000 đồng.
- Từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn: 2.000.000 – 10.000.000 đồng.
- Từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn: 10.000.000 – 30.000.000 đồng.
- Trên 100 số hóa đơn: 30.000.000 – 50.000.000 đồng.
Xử phạt hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp
Sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp ma, doanh nghiệp bỏ trốn hoặc hóa đơn không có hàng hóa dịch vụ thực tế:
- Mức phạt tiền: Từ 20.000.000 đến 50.000.000 đồng.
- Hệ quả kèm theo: Bị loại chi phí khi tính thuế TNDN, không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và đối mặt với nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu số tiền thuế chiếm đoạt lớn.
Ảnh hưởng của các mức xử phạt mới đến công tác kế toán
Sự thay đổi về các mức xử phạt mới về thuế và kế toán đã đẩy áp lực lên vai người làm kế toán lên gấp nhiều lần:
- Rủi ro tài chính tăng cao: Chỉ cần lơ là một đợt kiểm tra, tổng mức phạt cộng dồn từ các số hóa đơn sai thời điểm có thể lên đến con số hàng trăm triệu.
- Áp lực kiểm soát: Kế toán phải theo sát bộ phận kho và kỹ thuật để đảm bảo hóa đơn được xuất ngay khi giao hàng/nghiệm thu.
- Trách nhiệm liên đới: Người đại diện pháp luật sẽ bị đánh giá tín nhiệm thấp và gặp khó khăn khi làm việc với ngân hàng nếu doanh nghiệp có lịch sử vi phạm thuế dày đặc.
Các lỗi phổ biến dễ bị xử phạt theo quy định mới
- Chậm nộp tờ khai thuế định kỳ: Thường do kế toán kiêm nhiệm quá nhiều việc hoặc thay đổi nhân sự đột ngột.
- Lập hóa đơn sai thời điểm: Doanh nghiệp thường đợi khách hàng thanh toán mới xuất hóa đơn, trong khi luật yêu cầu xuất ngay khi chuyển giao quyền sở hữu/sử dụng.
- Không xuất hóa đơn cho khách lẻ: Nghĩ rằng khách không lấy thì không cần xuất, nhưng hệ thống đối soát sẽ phát hiện ra sự chênh lệch kho.
- Sử dụng hóa đơn đầu vào rủi ro: Không kiểm tra trạng thái hoạt động của nhà cung cấp thường xuyên.
Giải pháp hạn chế rủi ro xử phạt về thuế và kế toán
Để không mất tiền oan, doanh nghiệp cần triển khai ngay:
- Rà soát quy trình: Thiết lập quy trình phối hợp giữa kinh doanh – kho – kế toán để xuất hóa đơn đúng ngày.
- Sử dụng công nghệ: Cài đặt các ứng dụng nhắc lịch nộp thuế và tự động kiểm tra trạng thái hóa đơn đầu vào.
- Đào tạo nhân sự: Cập nhật ngay Nghị định 310/2025/NĐ-CP cho toàn bộ phòng tài chính.
- Dịch vụ chuyên nghiệp: Nếu doanh nghiệp nhỏ, nên thuê các đơn vị kế toán thuế chuyên nghiệp để đảm bảo tính chịu trách nhiệm pháp lý.
Cập nhật các mức xử phạt mới về thuế và kế toán theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP không còn là lựa chọn, mà là sự sinh tồn của doanh nghiệp trong năm 2026. Với việc tăng mạnh chế tài đối với vi phạm hóa đơn và quản lý theo số lượng, mỗi sơ suất của kế toán đều có giá trị bằng tiền mặt rất lớn. Hãy chủ động tuân thủ để dành nguồn lực cho việc phát triển kinh doanh thay vì nộp phạt.
Bạn lo lắng trước những khung phạt mới khủng của Nghị định 310? Bạn muốn biết cách giải trình tối ưu khi lỡ xuất sai thời điểm hóa đơn? Hãy tham gia ngay Khóa học đào tạo pháp luật cho kế toán công ty của Pháp chế ICA nhé!
Mời bạn xem thêm:
